40+ Cấu trúc câu thông dụng trong tiếng Trung

Tiếng Trung có hàng chục cấu trúc nối câu — nhưng phần lớn người học chỉ cần nắm khoảng 30 cấu trúc cốt lõi để đọc hiểu, viết và giao tiếp tự nhiên ở trình độ trung cấp.
Bài này tổng hợp đầy đủ các cấu trúc liên kết câu thường gặp nhất trong tiếng Trung, chia theo 8 nhóm chức năng: nguyên nhân — kết quả, điều kiện & giả thiết, nhượng bộ, so sánh, nhấn mạnh & đảo ngữ, song song & đồng thời, lựa chọn & ngoại trừ, và thời gian & tần suất. Mỗi cấu trúc đều có phiên âm, nghĩa tiếng Việt và ví dụ minh họa cụ thể — đủ để dùng ngay, không cần tra thêm.

1. Nguyên nhân - Kết quả

Cấu trúc: Vì... nên...

Cấu trúc: 因为... 所以...

Ví dụ:

因为今天下雨，所以我没去公园。 / Yīnwèi jīntiān xiàyǔ, suǒyǐ wǒ méi qù gōngyuán. / Vì hôm nay trời mưa nên tôi không đi công viên.

因为他很努力，所以考试得了第一名。 / Yīnwèi tā hěn nǔlì, suǒyǐ kǎoshì dé le dì yī míng. / Vì anh ấy rất cố gắng nên thi được hạng nhất.

因为生病了，所以她今天请假。 / Yīnwèi shēngbìng le, suǒyǐ tā jīntiān qǐngjià. / Vì bị ốm nên cô ấy xin nghỉ hôm nay.

Cấu trúc: Đã... thì...

Cấu trúc: 既然... 就...

Ví dụ:

既然病了，就去医院吧。 / Jìrán bìng le, jiù qù yīyuàn ba. / Đã ốm rồi thì đi bệnh viện đi.

既然你知道，就告诉我吧。 / Jìrán nǐ zhīdào, jiù gàosu wǒ ba. / Đã biết thì nói cho tôi đi.

既然下雨了，我们就在家吧。 / Jìrán xiàyǔ le, wǒmen jiù zài jiā ba. / Đã mưa rồi thì chúng ta ở nhà thôi.

Cấu trúc: Chỉ cần... là...

Cấu trúc: 只要... 就...

Ví dụ:

只要你努力，就能成功。 / Zhǐyào nǐ nǔlì, jiù néng chénggōng. / Chỉ cần bạn cố gắng là sẽ thành công.

只要天气好，我们就去爬山。 / Zhǐyào tiānqì hǎo, wǒmen jiù qù páshān. / Chỉ cần thời tiết tốt, thì chúng ta sẽ đi leo núi.

只要你来，我就很高兴。 / Zhǐyào nǐ lái, wǒ jiù hěn gāoxìng. / Chỉ cần bạn đến là tôi vui rồi.

Cấu trúc: Chỉ có... mới...

Cấu trúc: 只有... 才...

Ví dụ:

只有认真学习才能考上大学。 / Zhǐyǒu rènzhēn xuéxí cái néng kǎo shàng dàxué. / Chỉ có chăm chỉ học mới thi đỗ đại học.

只有你去他才会开心。 / Zhǐyǒu nǐ qù tā cái huì kāixīn. / Chỉ có bạn đi anh ấy mới vui.

只有坚持，才能成功。 / Zhǐyǒu jiānchí, cái néng chénggōng. / Chỉ có kiên trì mới thành công.

2. Điều kiện & Giả thiết

Cấu trúc: Nếu... thì...

Cấu trúc: 如果... 就...

Ví dụ:

如果明天下雨，我们就不去爬山。 / Rúguǒ míngtiān xiàyǔ, wǒmen jiù bù qù páshān. / Nếu ngày mai mưa chúng ta không đi leo núi.

如果你有时间，就来我家玩吧。 / Rúguǒ nǐ yǒu shíjiān, jiù lái wǒ jiā wán ba. / Nếu bạn có thời gian thì đến nhà tôi chơi nhé.

如果努力学习，就能考上好大学。 / Rúguǒ nǔlì xuéxí, jiù néng kǎo shàng hǎo dàxué. / Nếu chăm chỉ học tập thì có thể thi vào được đại học tốt.

Cấu trúc: Trừ phi... nếu không...

Cấu trúc: 除非... 否则...

Ví dụ:

除非你道歉，否则我不会原谅你。 / Chúfēi nǐ dàoqiàn, fǒuzé wǒ bù huì yuánliàng nǐ. / Trừ phi bạn xin lỗi, nếu không tôi không tha thứ.

除非下大雨，否则我每天跑步。 / Chúfēi xià dà yǔ, fǒuzé wǒ měitiān pǎobù. / Trừ phi mưa to, nếu không tôi chạy bộ mỗi ngày.

3. Nhượng bộ

Cấu trúc: Tuy... nhưng...

Cấu trúc: 虽然... 但是...

Ví dụ:

虽然他很累，但是还是继续工作。 / Suīrán tā hěn lèi, dànshì háishì jìxù gōngzuò. / Tuy anh ấy mệt nhưng vẫn tiếp tục làm việc.

虽然价格贵，但是质量很好。 / Suīrán jiàgé guì, dànshì zhìliàng hěn hǎo. / Tuy giá đắt nhưng chất lượng tốt.

虽然下雨了，但是我们还是出门了。 / Suīrán xiàyǔ le, dànshì wǒmen háishì chūmén le. / Tuy trời mưa nhưng chúng tôi vẫn ra ngoài.

Cấu trúc: Cho dù... cũng...

Cấu trúc: 即使... 也...

Ví dụ:

即使下大雨，我也要去见你。 / Jíshǐ xià dà yǔ, wǒ yě yào qù jiàn nǐ. / Cho dù mưa to tôi cũng phải gặp bạn.

即使失败了，也不要放弃。 / Jíshǐ shībài le, yě bùyào fàngqì. / Cho dù thất bại cũng đừng bỏ cuộc.

即使工作很忙，他也会抽时间学习。 / Jíshǐ gōngzuò hěn máng, tā yě huì chōu shíjiān xuéxí. / Cho dù công việc bận rộn anh ấy vẫn dành thời gian học.

Cấu trúc: Mặc dù... vẫn...

Cấu trúc: 尽管... 还是...

Ví dụ:

尽管天气很冷，他还是去跑步了。 / Jǐnguǎn tiānqì hěn lěng, tā háishì qù pǎobù le. / Mặc dù trời lạnh anh ấy vẫn đi chạy bộ.

尽管有很多工作，我还是要去旅行。 / Jǐnguǎn yǒu hěn duō gōngzuò, wǒ háishì yào qù lǚxíng. / Mặc dù nhiều việc nhưng tôi vẫn đi du lịch.

4. So sánh

Cấu trúc: So sánh hơn

Cấu trúc: A 比 B + tính từ

Ví dụ:

我比他高。 / Wǒ bǐ tā gāo. / Tôi cao hơn anh ấy.

这个手机比那个贵得多。 / Zhège shǒujī bǐ nàge guì de duō. / Cái điện thoại này đắt hơn cái kia nhiều.

今天比昨天热。 / Jīntiān bǐ zuótiān rè. / Hôm nay nóng hơn hôm qua.

Cấu trúc: So sánh bằng

Cấu trúc: A 跟 B 一样 + tính từ

Ví dụ:

我跟你一样大。 / Wǒ gēn nǐ yīyàng dà. / Tôi bằng tuổi bạn.

这件衣服跟那件一样漂亮。 / Zhè jiàn yīfu gēn nà jiàn yīyàng piàoliang. / Áo này đẹp bằng áo kia.

她跟我一样喜欢音乐。 / Tā gēn wǒ yīyàng xǐhuān yīnyuè. / Cô ấy thích nhạc giống tôi.

Cấu trúc: So sánh kém, không bằng

Cấu trúc: A 没有 B 那么 + tính từ

Ví dụ:

我没有他那么聪明。 / Wǒ méiyǒu tā nàme cōngmíng. / Tôi không thông minh bằng anh ấy.

这里没有北京那么冷。 / Zhèlǐ méiyǒu Běijīng nàme lěng. / Ở đây không lạnh bằng Bắc Kinh.

这个故事没有那个故事有趣。 / Zhège gùshì méiyǒu nàge gùshì yǒuqù. / Câu chuyện này không thú vị bằng câu chuyện kia.

Cấu trúc: Càng ngày càng...

Cấu trúc: 越来越...

Ví dụ:

天气越来越热了。 / Tiānqì yuè lái yuè rè le. / Thời tiết càng ngày càng nóng.

她的中文越来越好了。 / Tā de Zhōngwén yuè lái yuè hǎo le. / Tiếng Trung của cô ấy càng ngày càng giỏi.

我越来越喜欢中国菜。 / Wǒ yuè lái yuè xǐhuān Zhōngguó cài. / Tôi càng ngày càng thích món Trung.

Cấu trúc: Càng... càng...

Cấu trúc: 越... 越...

Ví dụ:

我越学越喜欢中文。 / Wǒ yuè xué yuè xǐhuān Zhōngwén. / Tôi càng học càng thích tiếng Trung.

他越想越生气。 / Tā yuè xiǎng yuè shēngqì. / Anh ấy càng nghĩ càng giận.

东西越贵越好吗？ / Dōngxi yuè guì yuè hǎo ma? / Đồ càng đắt thì càng tốt à?

5. Nhấn mạnh & Đảo ngữ

Cấu trúc: Nhấn mạnh thời điểm/đối tượng (是...的)

Cấu trúc: S 是 + trọng tâm + 的

Ví dụ:

我是昨天来的。 / Wǒ shì zuótiān lái de. / Tôi là hôm qua đến.

这本书是他送给我的。 / Zhè běn shū shì tā sòng gěi wǒ de. / Cuốn sách này là anh ấy tặng tôi.

我们是在上海认识的。 / Wǒmen shì zài Shànghǎi rènshi de. / Chúng tôi quen nhau ở Thượng Hải.

Cấu trúc: Ngay cả... cũng... (连...都/也...)

Cấu trúc: 连... 都/也...

Ví dụ:

他连饭都没吃就走了。 / Tā lián fàn dōu méi chī jiù zǒu le. / Anh ấy ngay cả cơm cũng không ăn đã đi.

连老师都不知道这个问题。 / Lián lǎoshī dōu bù zhīdào zhège wèntí. / Ngay cả thầy cũng không biết.

我连一句话都不会说。 / Wǒ lián yī jù huà dōu bù huì shuō. / Tôi ngay cả một câu cũng không nói được.

Cấu trúc 把 (tân ngữ trước)

Cấu trúc: S 把 O + V + kết quả

Ví dụ:

我把书放在桌子上。 / Wǒ bǎ shū fàng zài zhuōzi shàng. / Tôi đặt sách lên bàn.

请把门关上。 / Qǐng bǎ mén guān shàng. / Làm ơn đóng cửa lại.

他把作业做完了。 / Tā bǎ zuòyè zuò wán le. / Anh ấy làm xong bài tập rồi.

Cấu trúc 被 (bị động)

Cấu trúc: S 被 + người + V

Ví dụ:

我的钱包被偷走了。 / Wǒ de qiánbāo bèi tōu zǒu le. / Ví tôi bị trộm mất.

他被老板批评了。 / Tā bèi lǎobǎn pīpíng le. / Anh ấy bị sếp phê bình.

窗户被风吹开了。 / Chuānghu bèi fēng chuī kāi le. / Cửa sổ bị gió thổi mở.

6. Song song & Đồng thời

Cấu trúc: Vừa... vừa... (一边...一边...)

Cấu trúc: 一边... 一边...

Ví dụ:

她一边吃饭一边看手机。 / Tā yībiān chīfàn yībiān kàn shǒujī. / Cô ấy vừa ăn vừa xem điện thoại.

我喜欢一边听音乐一边学习。 / Wǒ xǐhuān yībiān tīng yīnyuè yībiān xuéxí. / Tôi thích vừa nghe nhạc vừa học.

孩子们一边唱歌一边跳舞。 / Háizimen yībiān chànggē yībiān tiàowǔ. / Bọn trẻ vừa hát vừa nhảy.

Cấu trúc: Vừa... vừa... (又...又...)

Cấu trúc: 又... 又...

Ví dụ:

这个水果又甜又脆。 / Zhège shuǐguǒ yòu tián yòu cuì. / Trái này vừa ngọt vừa giòn.

她又漂亮又聪明。 / Tā yòu piàoliang yòu cōngmíng. / Cô ấy vừa xinh vừa thông minh.

房间又大又干净。 / Fángjiān yòu dà yòu gānjìng. / Phòng vừa rộng vừa sạch.

Cấu trúc: Vừa... vừa... (既...又...)

Cấu trúc: 既... 又...

Ví dụ:

这家餐厅既便宜又好吃。 / Zhè jiā cāntīng jì piányi yòu hǎochī. / Nhà hàng vừa rẻ vừa ngon.

他既会英语又会中文。 / Tā jì huì Yīngyǔ yòu huì Zhōngwén. / Anh ấy vừa nói được tiếng Anh vừa nói được tiếng Trung.

7. Lựa chọn & Ngoại trừ

Cấu trúc: Hoặc... hoặc...

Cấu trúc: 不是... 就是...

Ví dụ:

他不是在图书馆就是在教室。 / Tā bùshì zài túshūguǎn jiùshì zài jiàoshì. / Anh ấy không ở thư viện thì ở lớp.

周末我不是睡觉就是看电影。 / Zhōumò wǒ bùshì shuìjiào jiùshì kàn diànyǐng. / Cuối tuần tôi không ngủ thì xem phim.

Cấu trúc: Ngoại trừ...

Cấu trúc: 除了... 以外...

Ví dụ:

除了小明以外，大家都来了。 / Chúle Xiǎo Míng yǐwài, dàjiā dōu lái le. / Ngoài Tiểu Minh ra, mọi người đều đến.

除了汉语以外，我还会说英语。 / Chúle Hànyǔ yǐwài, wǒ hái huì shuō Yīngyǔ. / Ngoài tiếng Trung, tôi còn nói tiếng Anh.

8. Thời gian & Tần suất

Cấu trúc: Ngay khi... thì...

Cấu trúc: 一... 就...

Ví dụ:

我一下课就回家。 / Wǒ yī xiàkè jiù huí jiā. / Vừa tan học tôi về nhà ngay.

他一看到我就笑了。 / Tā yī kàndào wǒ jiù xiào le. / Anh ấy vừa thấy tôi là cười ngay.

一下雨我就打伞。 / Yī xiàyǔ wǒ jiù dǎ sǎn. / Vừa mưa là tôi che ô ngay.

Cấu trúc: Đã... rồi (已经...了)

Cấu trúc: 已经... 了

Ví dụ:

我已经吃过饭了。 / Wǒ yǐjīng chīguò fàn le. / Tôi đã ăn cơm rồi.

她已经二十岁了。 / Tā yǐjīng èrshí suì le. / Cô ấy đã 20 tuổi rồi.

火车已经开走了。 / Huǒchē yǐjīng kāi zǒu le. / Tàu đã chạy mất rồi.

Cấu trúc: Chưa... (还没...呢)

Cấu trúc: 还没... 呢

Ví dụ:

我还没吃早饭呢。 / Wǒ hái méi chī zǎofàn ne. / Tôi chưa ăn sáng đâu.

他还没来呢。 / Tā hái méi lái ne. / Anh ấy chưa đến mà.

Cấu trúc: Từ... đến...

Cấu trúc: 从... 到...

Ví dụ:

我从早上八点工作到晚上六点。 / Wǒ cóng zǎoshang bā diǎn gōngzuò dào wǎnshang liù diǎn. / Tôi làm từ 8h sáng đến 6h tối.

从这里到学校要十分钟。 / Cóng zhèlǐ dào xuéxiào yào shí fēnzhōng. / Từ đây đến trường mất 10 phút.